Aad Verbaast

te gek voor woorden eigenlijk

Tag archief: farmacie

Seroquel, Quetiapine en Alzheimer

20091111_placebo

Aflevering 8: anekdotes uit de gezondheidszorg. Lisa Lavendel woont in een verpleeghuis (Alzheimer). Als 1ste contactpersoon probeer ik de vinger aan de pols te houden. Toen ik ontdekte welk medicijn ze kreeg sloeg me de schrik om het hart. Niet het enige wat niet klopte zo bleek al gauw.

De (gediplomeerde) verpleegster was medicijnen aan het uitdelen in de huiskamer. Dat gaat volgens een strak protocol. Een af te sluiten (cijferslot) verrijdbare medicijnkast. Per bewoner een af te tekenen formulier welk medicijn wanneer is toegediend. En met een fel-groen hesje waar op de achterkant “niet storen” staat. Het zal hier toch niet gebeuren dat een bewoner een verkeerd medicijn krijgt toegediend! Wat kan er mis gaan zou je haast denken?

“Welke medicijnen krijgt Lisa?” vroeg ik net voordat ze begon, want anders mocht ik haar voorlopig niet meer storen immers.
“Kijk: 1 keer per dag Quetiapine.”
“Wat is dat?”
“Ze kreeg eerst Seroquel. Quetiapine is hetzelfde, maar merkloos en dus nog goedkoper.”
“Wat doet dat medicijn?”
“Het is een antipsychoticum.”
“Is Lisa psychotisch dan?”
“Dat weet ik niet, de verpleegarts heeft dat voorgeschreven, als je wilt weten waarom moet je maar even overleggen met haar.”

Thuisgekomen eerst maar eens op goegel gezocht wat dat medicijn inhoudt. Lees en huiver.

http://nl.wikipedia.org/wiki/Quetiapine : “De FDA waarschuwt nadrukkelijk tegen gebruik van alle antipsychotica bij dementie”!!
En onder “wetenswaardigheden”: “Het patent van AstraZeneca op Seroquel verliep in 2011. In Nederland daalde de prijs met ruim 95%. In Amerika lopen er duizenden rechtszaken tegen fabrikant AstraZeneca, omdat Seroquel diabetes zou kunnen veroorzaken. Wegens off-label promotie betaalde de firma al 520 miljoen dollar boete.”

Daar word je natuurlijk al helemaal niet vrolijk van.
Maar eens verder neuzen dan. Dat leverde al gauw het volgende op:

“Van geen enkel antipsychoticum is werkzaamheid bij agitatie bij patiënten met de ziekte van Alzheimer aangetoond en bovendien zijn ze niet voor deze indicatie geregistreerd. Dit gecombineerd met het gegeven van ernstige bijwerkingen, maakt dat deze middelen niet in aanmerking komen voor de behandeling van agitatie bij de ziekte Alzheimer.”
Bron: http://gebu.artsennet.nl/Archief/Tijdschriftartikel/Quetiapine-en-rivastigmine-bij-de-ziekte-van-Alzheimer.htm

“Antipsychotica, waaronder quetiapine, kunnen vanwege hun anticholinerge werking de darmbewegingen verminderen en patiënten blootstellen aan potentieel ernstige complicaties.”
Bron: http://gebu.artsennet.nl/Archief/Tijdschriftartikel/Quetiapine-en-ischemische-colitis.htm

“Conclusie onderzoekers. Quetiapine en rivastigmine zijn beide niet effectief bij de behandeling van agitatie bij patiënten met dementie die zijn opgenomen in een verpleeghuis. In vergelijking met placebo geeft gebruik van quetiapine een significant grotere afname van de cognitie.
Bron: http://gebu.artsennet.nl/Archief/Tijdschriftartikel/Quetiapine-en-rivastigmine-bij-de-ziekte-van-Alzheimer.htm

En alsof dat nog niet genoeg was:
“Studies have shown that older adults with dementia …. who take antipsychotics (medications for mental illness) such as quetiapine have an increased risk of death during treatment.”
Bron: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/meds/a698019.html

Ik was werkelijk met stomheid geslagen. Was ik (en Lisa) hier in een scenario beland waar zelfs Robin Cook nog niet aan had gedacht?

Een middel toedienen met een contra-indicatie voor dementie? Met een verhoogde sterftekans? Met ernstige complicaties. Dat niet helpt om de verschijnselen waarvoor het gegeven wordt te verhelpen? En ook nog eens significante afname van cognitie veroorzaakt, juist iets wat de grootste uitdaging is om daar nog te redden wat er te redden is bij patiënten met Alzheimer.

Ik zal de lezer niet vermoeien met wat er daarna allemaal gebeurde. Kort samengevat:
Het kostte wat overredingskracht, maar Lisa gebruikt dit middel niet meer. En ze is er opgewekt onder.
De verpleegarts had niet veel anders te melden dan “Ik heb er wel goede resultaten mee bereikt”.

Dan maar naar het management dat nu een aantal vragen heeft openstaan.

a. Het is jullie beleid dat medicijngebruik altijd in overleg met de eerste contactpersoon is. Nu blijkt (ook bij rondvragen) dat dit niet standaard gebeurt. Hoe gaan jullie dat borgen?
b. Jullie gebruiken middelen in dit huis met een contra-indicatie voor dementie. Niet geregistreerd ook voor deze toepassing. Met een verhoogde sterftekans. En significante afname van cognitie. Is dit bekend? Hoe hoog is het gebruik in dit huis? Wat is jullie beleid in deze?

De tweede vraag is door het management spoorslags de “Vakgroep Ouderengeneeskunde” in geslingerd. De vakgroep en het management zijn ze nu al 2 maanden aan het broeden op een antwoord..

Ik zal ze toch niet wakker hebben geschud uit hun verdoving? Of zijn ze zo geagiteerd geraakt dat ze massaal aan de Quetiapine zijn en daardoor (ook) hun cognitieve vermogens sterk zijn afgenomen?


Algemeen
: Er woedt al langer een (onbeslechte) discussie over het overmatig gebruik van psychofarmaca en antipsychotica in verpleeghuizen. Ze worden maar al te vaak ingezet om bewoners rustig te houden zodat ze met minder personeel toe kunnen.

Wat benchmarking/getallen:
Gemiddeld krijgen 33% van de bewoners in verpleeghuizen psychofarmaca (vallen antipsychotica onder). 22% van de bewoners krijgen antipsychotica. Er zijn huizen waar dit oploopt tot 50%. Dit kan ook 10% zijn. Die verschillen zijn niet toe te schrijven aan verschillen in populatie. Wel aan keuzen in beleid.
Bronnen:
http://www.npo.nl/radar/26-05-2014/TROS_1358230 (vanaf 7:16)
http://www.npo.nl/altijd-wat/07-10-2014/KN_1661775 (vanaf 11:35)
“Het effect van antipsychotica neemt af bij langer gebruik. De termijn voor het gebruik van deze medicijnen is daarom maximaal twaalf weken. In de praktijk worden de antipsychotica echter veel langer gebruikt. Een derde van de mensen met dementie die het voorgeschreven kregen gebruikte twee jaar of langer een antipsychoticum.”
Bron: http://www.alzheimer-nederland.nl/actueel/blogs/2014/mei/tips-over-antipsychotica-bij-dementie.aspx

N.B.: alle afleveringen uit deze serie zijn te vinden in de rechterkolom onder het kopje: “Anekdotes gezondheidszorg”.

Stom, stommer, stoma

doolhof

Aflevering 7: anekdotes uit de gezondheidszorg. Karel Kanaal had regelmatig perioden met heftige pijnscheuten in de darmstreek. Eindelijk gaf de huisarts een verwijzing naar een uroloog (?!). Die trok alle registers open waaronder een CT. “Maak ook maar gauw een afspraak met een MDL arts” was zijn advies al de volgende dag. Zo gezegd zo gedaan.

Dokter Olaf Ontstopper had zijn advies al gauw klaar: een colonoscopie. De radioloog had wat onregelmatigheden in de dikke darm gezien immers. De aard daarvan zou wel duidelijk worden door eens een kijkje te nemen met een kijkbuis in mijn riool.

Twee weken later (genoeg tijd om mijn roesje uit te slapen) zit ik bij hem op de kamer.
“Ik heb slecht nieuws, ik ben niet door de vernauwing heen gekomen.”
“Wat betekent dat?”
Dat ik niet de hele dikke darm heb kunnen onderzoeken. Wat weer betekent dat we niet weten wat die onregelmatigheden zijn. Kan littekenweefsel van ontstoken divertikels (want dat hadden we al gezien) zijn of kanker. Beide zouden de pijnen kunnen verklaren.”
“Zijn er geen andere methoden om dat vast te stellen?”
“Ik zou het niet weten.”
Mijn suggesties (MRI, PET, dunnere scoop etc.) werden minzaam aangehoord en net zo minzaam allemaal afgewimpeld.
“En nu?”
“Snijden!”
“Snijden?”
“Ja, snijden, de enige manier om het zeker te weten.”
“Zijn er dan echt geen andere methoden om dat vast te stellen? Snijden kan altijd nog.”
“We zouden een Colon-CT kunnen proberen. Die geeft misschien wel duidelijkheid”

Zo gezegd, zo gedaan.

Drie weken later zit ik weer aan tafel bij Ontstopper.
“De radioloog zegt dat hij op een CT ook niet kan differentiëren tussen littekenweefsel en kanker. Dus er is nog geen duidelijkheid”
“Da’s niet zo mooi. Wat nu?”
“Tja, dan weet ik het ook niet meer, ik gooi het wel in het team”
“Team?”
“De radioloog, de chirurg en ikzelf.”

Twee weken later zit ik weer aan tafel bij hem.
“En wat is er uit het team gekomen?”
“Snijden. We stellen een ruime resectie van het sigmoïd voor.”
“Ruime resectie?”
“Een centimeter of 50. Alsof er kanker zou zijn. Halen we ook meteen de omliggende lymfeklieren weg.”
“Betekent dat ook een stoma?”
“Zou kunnen, dat wordt pas beslist tijdens de operatie. Kan ook een tijdelijke stoma zijn. Maak maar een afspraak met de chirurg, die kan u dan voorbereiden op de operatie.”
“Dus straks loop ik mogelijk onnodig met een stoma rond voor de rest van mijn leven?”
“Daar is prima mee te leven, en dan bent u wel van de pijnen af.”

Nu ben ik niet iemand die me gewillig naar de slachtbank laat leiden, dus de verzekering maar eens gebeld om aan te kondigen dat ik een second opinion wil met de vraag (eerst maar eens zeker weten of er sprake is van kanker) wat nou een goed ziekenhuis is op dit gebied. Die raden een ziekenhuis aan nog geen 60 kilometer van de plek waar ik woonde. “Top ziekenhuis op dit gebied!”.
“En hoe zit dat met het ziekenhuis waar ik geweest ben?”
“Nou daar hebben we wel wat kwaliteitsproblemen mee. Ze doen ook maar 30 darmresecties per jaar, moeten er minstens 40 zijn.”

Ik rook onraad. Zouden ze gedacht hebben dat ze weer kandidaat gevonden te hebben die kon bijdragen om hun quotum te halen?! Kwestie van overleven immers. Maar gauw een afspraak gemaakt met dat andere ziekenhuis voor de second opinion.

Aardige ontvangst. Jonge dame, nog in opleiding trouwens.
“Die divertikels zouden de pijn kunnen verklaren. Kunnen gaan ontsteken. Maar dat is te voorkomen door de ontlasting een beetje dunner te houden. Zakje movicolon per dag doet wonderen.”
En wat is uw plan?”
“Dat gaan we dan eerst die colonoscopie nog maar eens proberen, maar nu met een dunnere endoscoop.” Prima plan leek me.

Drie weken later keken we samen een filmpje. Geen enkel probleem. De hele dikke darm vloog aan me voorbij. Geen spoor van kanker te bekennen. “U hoeft ook niet meer terug te komen, u bent ontslagen hier”.

Nou, ik kon nog wel wat kandidaten bedenken die ook in aanmerking komen voor ontslag.
Maar die zijn vast weer druk aan het zoeken naar nieuwe kandidaten voor een “ruime resectie”.

 

P.S. Plaatje: http://ethiekzaak.nl/
N.B.: alle afleveringen uit deze serie zijn te vinden in de rechterkolom onder het kopje: “Anekdotes gezondheidszorg”.

De bittere pillen van de farma-maffia


Overal waar heel veel geld verdiend wordt kun je er vergif op innemen dat dat alleen kan met nare bijwerkingen. Zo ook de farmaceutische industrie. Ook zo’n tak van sport waar list en bedrog aan de orde van de dag is. Overheden krijgen er maar geen vat op. Geen kruid tegen gewassen zo lijkt.

De pillendraaiers
Wereldmarkt: 650 miljard dollar. Een van de snelst groeiende bedrijfstakken markt en de meest winstgevende. Gedomineerd door een handvol bedrijven. De 20 grootste zijn samen goed voor een omzet van 500 miljard dollar. En maken samen een (netto!) winst van 100 miljard dollar.

De schandalen
Een korte bloemlezing uit slechts enkele berichten van de afgelopen maanden:

Pfizer (no 1 van de lijst) betaalde in 2009 al een boete van 2,3 miljard dollar wegens illegale praktijken bij het vermarkten van diverse medicijnen. In 2004 ook al beboet met 450 miljoen dollar. Niets geleerd.
Sinds juli 2012: ligt er een claim van grote distributieketens dat Pfizer fraude heeft gepleegd rond het introduceren van generieke medicijnen als vervanger van hun kassucces Lipitor na afloop van hun patent daarop in 2011.
Tussendoor werd er geschikt voor 450 miljoen dollar met een na onderzoeksinstituut. Pfizer was illegaal rijk geworden met hun onderzoek naar Celebrex.

Merck (no 3 op de lijst) schikt voor 950 miljoen dollar pas nadat veel te laat werd ingegrepen toen werd aangetoond (2004) dat hun pijnstiller Vioxx meer dan 100.000 hartaanvallen had veroorzaakt.

GlaxoSmithKline (no 5 op de lijst) schikt voor 3 miljard dollar met het OM nadat het illegale praktijken en fraude heeft toegegeven in de vermarkting van diverse medicijnen. “Oplichters die dachten een snelle winst te maken, ten koste van de publieke zaak, de belastingbetalers en miljoenen Amerikanen”.

Roche (no 8 op de lijst) is in opspraak vanwege het opzettelijk niet rapporteren aan de instanties van mogelijke bijwerkingen van hun geneesmiddelen. Geen peanuts. 15.000 doden ten gevolge van hun geneesmiddelen bleven in hun doofpot.

Abbott (no 10 op de lijst) schikt voor 1,6 miljard nadat toegegeven moest worden dat het geneesmiddel Depakote illegaal vermarkt werd voor toepassingen waarvan het nut nooit wetenschappelijk bewezen was.

Takeda (no 17 op de lijst, grootste in Azië) heeft een rechtszaak aan de broek om hun diabetes medicijn Actos (hun grootste winstmaker) een verhoogde kans heeft op blaaskanker en hartfalen en doelbewust informatie hierover achter hielden.

Topje van de ijsberg natuurlijk..

Waar rook is is vuur
De farmaceutische industrie is een oppermachtige industrietak.
Begrijp me niet verkeerd. Natuurlijk moeten we blij zijn dat er vele goede medicijnen op de wereld zijn gebracht door dezelfde industrie. Maar dat is geen reden om uit puur winstbejag ontoelaatbare grenzen te overschrijden.

Hun markt wordt door hun afgegrendeld en dichtgetimmerd door wurgpatenten, lobbycircuits en infiltratie in alle lagen van de controlerende instanties en politiek, en een marketingapparaat waar zelfs MacDonalds zijn vingers bij kan aflikken.
Waar geen middel wordt geschuwd om hun producten te kunnen slijten.
De een zijn nood is de ander zijn dik belegde brood.

Nederland
Ongeveer 10% van alle ziektekosten zijn uitgaven aan medicijnen. Komt dus neer op ongeveer 8 miljard euro. Daar kunnen miljarden op bespaard worden. Hoe? Weg met de woekerwinsten. Weg met de opeenstapeling van pillen om bijwerkingen (ja, daar zijn ze blij mee) te voorkomen. Weg met het pushen en vermarkten van medicijnen waar het nut niet van is bewezen etc. etc.

Maar ja, dan moet de politiek ook daar eens stevig durven ingrijpen. En dat gebeurt niet.

Ook zij volgen gedwee het motto van de farma-maffia: niet kikken maar slikken.

 

Verder lezen:
http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6185/SciencePalooza/article/detail/3289441/2012/07/20/Wanneer-gaan-er-eindelijk-koppen-rollen-in-de-farmaceutische-industrie.dhtml
http://www.volkskrant.nl/vk/nl/6185/SciencePalooza/article/detail/3289441/2012/07/20/De-straffen-bij-industriele-fraude-zijn-een-schijntje.dhtml

En als je tijd hebt kijk eens naar deze docu: “War on Health”. Aanrader!

Of naar deze Zembla uitzending: Inval bij farmaceutische bedrijven