Aad Verbaast

te gek voor woorden eigenlijk

Tag archief: fao

Voedselverspilling

Meer dan een miljard mensen hebben te weinig te eten. En toch gaat meer dan een derde van al het geproduceerde voedsel in de wereld verloren. Ruim 1,3 miljard ton per jaar. Opvallend is dat het voedsel dat verloren gaat in de ontwikkelingslanden ongeveer even hoog is als van de rijke landen. Om andere redenen. 

Cijfers uit een recent verschenen rapport van de FAO.
In de ontwikkelingslanden gaat het voedsel veelal verloren doordat de distributieketen hapert. Voedsel is al verrot voordat het de consument kan bereiken.
Consumenten in de rijke landen gooien gemiddeld 100 kg per jaar aan voedsel weg. Te veel gekocht (drie halen, twee betalen), over de houdbaarheidsdatum, plekje hier, plekje daar. Samen meer dan al het voedsel dat subsahara Afrika produceert in een heel jaar! 

De FAO stelt dat de meest effectieve manier om de honger te stillen het verminderen van deze verspilling is. En komt met enkele suggesties.
Voor de arme landen: distributie infrastructuur verbeteren. Ook minder tussenhandel: direct van boer naar consument.
Voor de rijke landen: minder strenge cosmetische eisen aan voedsel. Verwend consumentengedrag aanpassen. Houdbaarheidsdata kritisch bezien. 

Tussendoor: Over Datum Eetclub
Een opvallend initiatief in deze. Elke week koken chef-koks een heerlijk diner met uitsluitend ingrediënten die de houdbaarheidsdatum al gepasseerd zijn. Veel voedsel kan nog lang worden geconsumeerd ook al is de door de industrie (eigenbelang) er een uiterste datum op geplakt. Ik kopieer even een lijstje uit het artikel: 

Een jaar tot jaren na de houdbaarheidsdatum:
zout, suiker, pasta’s, koffie, thee, rijst, kruidenmix, stroop, hard snoep, frisdrank en vruchtensap. Volconserven in blik of glas: groenten, fruit, soep, vlees, vis, koffiemelk, jam.

Twee maanden na de houdbaarheidsdatum:
meel, droge koekjes, muesli, cornflakes, pindakaas en hagelslag, chips, zoutjes, pinda’s, olie, frituurvet, instant poeder, vet, fritessaus, mayonaise, ketchup, gesteriliseerde melk en vla. 

Ondertussen: wereldwijd
Er worden in de wereld jaarlijks miljoenen hectares bossen gekapt om ruimte te maken voor meer akkers. Voor voedsel, en biobrandstoffen. Aan de andere kant wordt 1,3 miljard ton voedsel (30%!) weggegooid. Daarmee worden ook nutteloze bijdragen geleverd aan de vermeerdering van broeikasgassen, de water- en energietekorten en de milieuvervuiling. Contraproductief. 

Dat moet toch anders kunnen lijkt me. 

Bronnen en verder lezen:
rapport van de FAO
volkskrant.nl: Een derde van al het voedsel wereldwijd wordt verspild
nrcnext.nl: negeer die uiterste houdbaarheidsdatum
vilt.be: Derde van wereldwijde voedselproductie gaat verloren
wereldvoedselverdeling.veganisme.eu: voedselverspilling werkt watertekort in de hand

Oklahoma Dust Bowl

Tijdens de grote  trek naar het westen vonden de pioniers van amerika de uitgestrekte prairies die zich uitstrekten van canada tot aan mexico. Na de indianen en het wild verdreven te hebben werd het land (oklahoma regio) ontdaan van de spaarzame bomen (huizenbouw) en werden de eindeloze vlakten voortvarend omgeploegd om (met name) graan te verbouwen.

In de jaren 20 groeide de behoefte aan graan enorm. De boeren maakte gouden tijden mee. De uitgestrekte prairies waren omgetoverd tot een van de rijkste landbouw gebieden van het land. Toen het land in een diepe depressie raakte (1930) was dit gebied de graanschuur van Amerika. Reden temeer om nog voortvarender elke vierkante meter om te ploegen tot landbouwgronden. De regen zorgde voor natuurlijk irrigatie. Het land kende geen grote rivieren om af te tappen, geen irrigatie systemen, maar dat leek ook niet nodig.

Wat niet werd beseft (maar door de indianen wel voor was gewaarschuwd) was dat de taaie grassoorten er in duizenden jaren voor hadden gezorgd dat er slechts een dunne vruchtbare toplaag was ontstaan, en dat de wortels letterlijk hun vaste grond onder de voeten vormde.
 
Dit ging nog goed totdat er in de 30-er jaren een langere periode van aanhoudende droogte aanbrak. Het grondwater zakte meer dan een meter. Het zou al met al  tien jaar duren. De losgewoelde aarde verdroogde, en vele oogsten mislukten. Er was ook niets meer om de aarde vast te houden. Het was los zand geworden.

De wind kon er vat op krijgen. Dat gebeurde dan ook. Meerdere heftige stormen bliezen telkens weer gedeeltes van de toplaag weg. Dramatisch dieptepunt was Black Sunday (14 april 1935, zie foto) waar een enorme stofstorm honderden miljarden tonnen zand kilometers de lucht in blies, het zicht was nog geen 50 cm. De statische elektriciteit opgewekt door de storm maakte dat het dodelijk kon zijn elkaar aan te raken. Het zand uit Oklahoma zou later de sneeuw in London nog rood kleuren…

400.000 vierkante kilometer werd uiteindelijk onbewoonbaar, de vruchtbare grond was verdwenen een kale lege zandvlakte achterlatend. Ruim 2,5 miljoen mensen trokken uit de regio weg, en probeerden als berooide immigranten een nieuw bestaan op te bouwen in voornamelijk Californië. Ze waren er niet welkom en werden zwaar gediscrimineerd. “Okies, stay out!”. Het was immers crisis.

President Roosevelt werd er mee geconfronteerd in zijn eerste 100 dagen termijn. Hij introduceerde uitgebreide steunprogramma’s en plantte 200 miljoen bomen om als windbreker te gaan fungeren en de grond vast te houden. “Laten we zuinig zijn op ons land en haar bewoners”, waren zijn historische woorden.. Allemaal in het kader van “dit nooit weer!”.

Dit nooit weer?
Door de mens veroorzaakte bodemerosie per jaar op onze planeet is inmiddels tien maal zo groot als de totale natuurlijke bodemerosie van de afgelopen 500 miljoen jaar. Belangrijkste oorzaak: verkeerde landbouwmethoden, waaronder ongecontroleerd omploegen van de aarde. Enkele voorbeelden?
Kazachstan had in 1980 nog 25 miljoen hectaren graanakkers, nu nog amper 14 miljoen. Uit de Bodélé-regio in Tsjaad waait per jaar 1,3 miljard ton vruchtbare grond weg, tien keer meer dan in 1947, toen de metingen begonnen. Mongolië moest de voorbije 20 jaar de helft van zijn tarweakkers opgeven en zag de productiviteit op de overblijvende akkers halveren. Allemaal ver van ons bed? De helft van Spanje is aan het verwoestijnen..

Door de mens veroorzaakte bodemerosie is de laatste 50 jaar meer dan vertienvoudigd. Op een derde van alle akkers in de wereld gaat er meer van de teeltlaag verloren dan er vruchtbare grond wordt bijgevormd. Meer dan de helft van de landbouwgronden van de miljard al hongerende mensen op aarde heeft ernstig te kampen met een stevig eroderende bovenlaag. En heeft de kritische grens bereikt. Het zal de voedseltekorten doen toenemen voor de mensen die het het hardste nodig hebben.
Verwacht wordt dat meer dan tientallen miljoenen mensen hierdoor op de vlucht zullen slaan in de komende 10 jaar. Het is al al lang begonnen. Ook nu worden ze tegengehouden.
Het zijn de Okies. van onze moderne tijd..

“Laten we zuinig zijn op ons land en haar bewoners.”

Bronnen (o.a):
Oklahoma Dust Bowl:
Wikipedia Dust Bowl
u-s-history.com: Dust Bowl
weru.ksu.edu: foto’s van de Oklahoma Dust Storms
Lied van Woody Guthrie over deze periode (aanrader)

Erosie/verwoestijning.
FAO.org: National soil degration maps.Aanrader: de hele wereld in kaart gebracht!.
Spectaculaire recente foto’s en films van recente grote zandstormen!!!! Aanrader!!
Kennislink.nl: mens zorgt voor meer erosie dan alle natuurlijke processen samen
ipsnews.be: erosie haalt boeren de grond onder de voeten weg
Willem Frederik Hermans: De geschiedenis van erosie
Wikipedia.org: Verwoestijning

Terug lezen:
Klimaatvluchtelingen zijn we altijd al geweest.
Paaseiland – metafoor voor onze planeet..
Onze planeet, hel en verdoemenis!