Aad Verbaast

te gek voor woorden eigenlijk

Tag archief: erosie

Vrolijk Paaseiland

paaseiland1
Het Paaseiland is een van de meest afgelegen eilanden in de Stille Oceaan. Lang is er met verbazing naar gekeken. Inmiddels is er wel consensus over de historische achtergronden van het voorheen raadselachtige eiland. Het gehele eiland staat sinds 1995 op de werelderfgoedlijst van UNESCO. Hun erfgoed, onze spiegel.

Ruim voor onze jaartelling arriveerden daar, bij toeval, na een lange reis de eerste bewoners in hun wankele bootjes.

Het was een vruchtbaar eiland.
Het was er goed toeven.
Het eiland was één groot bos.
En natuurlijk was het goed vissen.
Met die combinatie kon de bevolking groeien.
Genoeg natuurlijke grondstoffen immers.
Bomen werden gekapt voor huizen en boten.
Meer mensen, meer huizen, meer boten, meer vissen.
Meer hout nodig.
Hele stukken bos werden gekapt.
Er was immers genoeg.
De mensen hadden het goed, steeds beter.
Er groeide een beschaving.
Daardoor ontstond er ruimte voor religie en kunst.
Het eiland werd versierd met fraaie beelden.

Meer en meer bos moest gekapt worden.
Daardoor ontstond er erosie van de bodem.
Er groeiden geen nieuwe bomen meer op die plekken.
Toen het eiland zo goed als ontbost was, kon de beschaving zich verder niet meer ontwikkelen.
Er ontstond een tekort aan materiaal voor huizen.
Er konden geen boten meer gebouwd/vervangen worden.
Er kon niet meer gevist worden.
Op de geërodeerde bodem kon niets meer groeien.
Er ontstond een ernstig voedsel- en watertekort.
Zonder boten geen reis, naar een ander eiland.

Overleven leidde tot geweld.
Kannibalisme was nog de enige manier om in leven te blijven.
De laatste overlevende stierf aan honger en uitputting.
Met de restjes van de één na laatste overlevende nog tussen zijn tanden.

Alleen de beelden bleven er staan.
Op een verder kaal en leeggeplunderd eiland.
Duizenden jaren later nog…

Paaseiland – een metafoor voor onze planeet. Iets om zuinig op te zijn.

Vrolijk Pasen gewenst!
Het ‘feest’ van het lijden en de wederopstanding. Het eerste wordt gezien als een historisch gegeven. Het tweede nog steeds als een wonder.

“De wereld biedt genoeg voor ieder mens, maar niet genoeg voor ieders hebzucht.”
Mahatma Gandhi

Plaatje: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ahu_Tongariki.jpg

Oklahoma Dust Bowl

Tijdens de grote  trek naar het westen vonden de pioniers van amerika de uitgestrekte prairies die zich uitstrekten van canada tot aan mexico. Na de indianen en het wild verdreven te hebben werd het land (oklahoma regio) ontdaan van de spaarzame bomen (huizenbouw) en werden de eindeloze vlakten voortvarend omgeploegd om (met name) graan te verbouwen.

In de jaren 20 groeide de behoefte aan graan enorm. De boeren maakte gouden tijden mee. De uitgestrekte prairies waren omgetoverd tot een van de rijkste landbouw gebieden van het land. Toen het land in een diepe depressie raakte (1930) was dit gebied de graanschuur van Amerika. Reden temeer om nog voortvarender elke vierkante meter om te ploegen tot landbouwgronden. De regen zorgde voor natuurlijk irrigatie. Het land kende geen grote rivieren om af te tappen, geen irrigatie systemen, maar dat leek ook niet nodig.

Wat niet werd beseft (maar door de indianen wel voor was gewaarschuwd) was dat de taaie grassoorten er in duizenden jaren voor hadden gezorgd dat er slechts een dunne vruchtbare toplaag was ontstaan, en dat de wortels letterlijk hun vaste grond onder de voeten vormde.
 
Dit ging nog goed totdat er in de 30-er jaren een langere periode van aanhoudende droogte aanbrak. Het grondwater zakte meer dan een meter. Het zou al met al  tien jaar duren. De losgewoelde aarde verdroogde, en vele oogsten mislukten. Er was ook niets meer om de aarde vast te houden. Het was los zand geworden.

De wind kon er vat op krijgen. Dat gebeurde dan ook. Meerdere heftige stormen bliezen telkens weer gedeeltes van de toplaag weg. Dramatisch dieptepunt was Black Sunday (14 april 1935, zie foto) waar een enorme stofstorm honderden miljarden tonnen zand kilometers de lucht in blies, het zicht was nog geen 50 cm. De statische elektriciteit opgewekt door de storm maakte dat het dodelijk kon zijn elkaar aan te raken. Het zand uit Oklahoma zou later de sneeuw in London nog rood kleuren…

400.000 vierkante kilometer werd uiteindelijk onbewoonbaar, de vruchtbare grond was verdwenen een kale lege zandvlakte achterlatend. Ruim 2,5 miljoen mensen trokken uit de regio weg, en probeerden als berooide immigranten een nieuw bestaan op te bouwen in voornamelijk Californië. Ze waren er niet welkom en werden zwaar gediscrimineerd. “Okies, stay out!”. Het was immers crisis.

President Roosevelt werd er mee geconfronteerd in zijn eerste 100 dagen termijn. Hij introduceerde uitgebreide steunprogramma’s en plantte 200 miljoen bomen om als windbreker te gaan fungeren en de grond vast te houden. “Laten we zuinig zijn op ons land en haar bewoners”, waren zijn historische woorden.. Allemaal in het kader van “dit nooit weer!”.

Dit nooit weer?
Door de mens veroorzaakte bodemerosie per jaar op onze planeet is inmiddels tien maal zo groot als de totale natuurlijke bodemerosie van de afgelopen 500 miljoen jaar. Belangrijkste oorzaak: verkeerde landbouwmethoden, waaronder ongecontroleerd omploegen van de aarde. Enkele voorbeelden?
Kazachstan had in 1980 nog 25 miljoen hectaren graanakkers, nu nog amper 14 miljoen. Uit de Bodélé-regio in Tsjaad waait per jaar 1,3 miljard ton vruchtbare grond weg, tien keer meer dan in 1947, toen de metingen begonnen. Mongolië moest de voorbije 20 jaar de helft van zijn tarweakkers opgeven en zag de productiviteit op de overblijvende akkers halveren. Allemaal ver van ons bed? De helft van Spanje is aan het verwoestijnen..

Door de mens veroorzaakte bodemerosie is de laatste 50 jaar meer dan vertienvoudigd. Op een derde van alle akkers in de wereld gaat er meer van de teeltlaag verloren dan er vruchtbare grond wordt bijgevormd. Meer dan de helft van de landbouwgronden van de miljard al hongerende mensen op aarde heeft ernstig te kampen met een stevig eroderende bovenlaag. En heeft de kritische grens bereikt. Het zal de voedseltekorten doen toenemen voor de mensen die het het hardste nodig hebben.
Verwacht wordt dat meer dan tientallen miljoenen mensen hierdoor op de vlucht zullen slaan in de komende 10 jaar. Het is al al lang begonnen. Ook nu worden ze tegengehouden.
Het zijn de Okies. van onze moderne tijd..

“Laten we zuinig zijn op ons land en haar bewoners.”

Bronnen (o.a):
Oklahoma Dust Bowl:
Wikipedia Dust Bowl
u-s-history.com: Dust Bowl
weru.ksu.edu: foto’s van de Oklahoma Dust Storms
Lied van Woody Guthrie over deze periode (aanrader)

Erosie/verwoestijning.
FAO.org: National soil degration maps.Aanrader: de hele wereld in kaart gebracht!.
Spectaculaire recente foto’s en films van recente grote zandstormen!!!! Aanrader!!
Kennislink.nl: mens zorgt voor meer erosie dan alle natuurlijke processen samen
ipsnews.be: erosie haalt boeren de grond onder de voeten weg
Willem Frederik Hermans: De geschiedenis van erosie
Wikipedia.org: Verwoestijning

Terug lezen:
Klimaatvluchtelingen zijn we altijd al geweest.
Paaseiland – metafoor voor onze planeet..
Onze planeet, hel en verdoemenis!