Aad Verbaast

te gek voor woorden eigenlijk

Tag archief: bubbels

Barstende bubbels en buitelende beurzen, ná 1900.

Het logische vervolg van Barstende bubbels vóór 1900. Wie dacht dat lering werd getrokken kwam bedrogen uit. Het was slechts het begin. Van het einde?

De Russische trein- en mijn-bubbel (1917).
De laatste tsaar investeerde met geleend geld uit het westen (obligaties en aandelen) in een immens gepland spoorwegnet en omvangrijke mijnbouw. Ongekende vooruitzichten ‘natuurlijk’. Tot de Oktoberrevolutie. De beurs werd gesloten door het nieuwe bewind en obligaties werden genationaliseerd. De waardepapieren hadden nog slechts waarde voor Scipofilatelisten..
 
Crash 1901-1903.
Ernstige droogte veroorzaakt grote onrust over op hand zijnde voedseltekorten. Pesident William_McKinley  wordt vermoord. De beurs verloor 46% van de waarde over een periode van twee jaar.
 
De paniek van 1907.
Geruchten over liquiditeitsproblemen bij meerdere banken in New York werd de lot in het kruitvat. Spaarders en ondernemingen renden massaal naar de banken. Herkenbaar? Over een periode van minder dan twee jaar verloor de NYSE 50% van zijn waarde.

Crash Wereldoorlog I (1916-1917).
Rond 1916 drongen de berichten over de uitzichtloze loopgravenoorlog pas goed door in Amerika. Amerika zou deze oorlog ingetrokken worden. Genoeg onzekerheid om de beurs 40% te laten afkalven in een jaar.
 
De na-oorlogse euforiebubbel 1919-1921.
Na afloop van de oorlog (“dit nooit weer!”)  volgde een euforisch vertrouwen op hoogconjunctuur.  Deze euforie bleek niet gerechtvaardigd.  Daarover heen de uiteenspattende ‘automobiel-bubbel’ en het 45% waardeverlies een feit. Wel snel herstel: ‘Roaring twenties‘.

Florida 1925: huizen en grond bubbel.
Geen wereldwijde consequenties maar wel een echte klassieke bubbel. Mensen leenden zich een bult om te speculeren met exploderende huizen en grondprijzen. In één jaar verviervoudigde (!!) de prijs (1920). Tot er een kopersstaking kwam toen een  top was bereikt. Verkopen bleek schier onmogelijk. De prijzen zakten net zo hard als ze gestegen waren. Als klap op de vuurpijl ging er nog een flinke orkaan en een fruitvliegenplaag overheen. Toen was het helemaal afgelopen.
 
Crash van 1929.
24 oktober. Paniek op Wall Street. Miljoenen mensen zagen hun beleggingen verdampen, raakten hun banen kwijt en raakten aan de bedelstaf. De aanzet voor de grootste crash die al stond klaar te stomen. Meest elkaar versterkende negatieve emotie overigens.
 
The Great Depression crash 1930-1932.
Na 1929 de echte genadeklap. De beurs raakte 86% (!!!) van de waarde kwijt in 2 jaar tijd. De moeder van alle crashes kun je het gerust noemen (vooralsnog..). De wereldwijde gigantisch recessie zou het kruitvat ontsteken in Europa en de rest van de wereld. Het zou tot 1954 duren voordat het niveau van voor 1929 weer zou worden bereikt.

Crash van 1938.
Onrust over een onbetrouwbare ‘gek’ in Duitsland die een oorlogsmachinerie op gang bracht in combinatie met enkele beursschandalen waren de grondslag voor deze nieuwe crash. Net toen het vertrouwen leek te zijn weergekeerd dat men eindelijk opveerde van de grote recessie.. Weer halveerden de beurzen.

WO-II crash (1939-1942).
Weer een klap van 40%. Amerika werd de oorlog ingetrokken op vele fronten. Pearl Harbor was de slag onder de gordel.

De Crash van 1973-1974.
Vietnam wakkerde het patriottisme in Amerika niet aan. Nixon’s Watergateschandaal, en een oliecrisis gooiden flink roet in het eten in na een lange periode van “peace and love..” en vertrouwen in elkaar. De beurs verloor 45% van de waarde in twee jaar tijd.
 
De Overname bubbel van 1987.
19 oktober 1987. Zou de geschiedenis ingaan als ‘Black Monday’. Een ongekend vertrouwen was opgebouwd dat als je maar bedrijven opslokte en overnam, de winsten (en dividend) niet kapot konden. Toen de eerste tekenen kwamen dat dat lang niet altijd zo was, in combinatie met bewijzen  over beursmanipulaties stortte het vertouwen en dus de handel in één klap in (50%). Herstel kwam snel. Nieuwe bubbels bleken genoeg uitwegmogelijkheden te bieden.
 
De Nikkei bubbel 1989-1990.
Japan leek het recept voor succes in handen te hebben. Bedrijven konden gewoon niet kapot en begonnen de wereld over te nemen. Gouden bergen in het land van de ‘Rising Sun’ natuurlijk. Toen bleek dat Japanners ook maar ‘normale mensen’ waren, klapte deze bubbel. ‘Life-time employment’ werden 100.000-en ontslagen. Japan zakte weg als gedoodverfde nieuwe wereldmacht. De Nikkei index is nog steeds niet op het oude niveau!
 
De dot.com bubbel 2000-2002.
Ook wel tech-crash genoemd. Het begon allemaal met het onverwachte succes van de ‘PC’ (1983) en het nog meer onverwachte succes van internet. Als je maar riep iets te gaan betekenen in de dot.com wereld lagen de investeerders op de stoep. Als je dan ook nog een beursgang ging organiseren, liep zelfs ‘Jan met de pet’ naar de bank om met geleend geld aandelen te gaan kopen (vb. World Online..). Het bleek een enorme zeepbel te zijn van enkel gebakken lucht. Toen in 2000/2001 de bubbel van de ‘Millennium Bug‘ ook ongegrond  bleek te zijn was het definitief over. De technologie index (Nasdaq) is nóg niet hersteld.

Hypotheken bubbel – kredietcrisis 2008.
Ongekend vertrouwen in consumeren als motor van het dogma van de groei-economie, brachten financiële instellingen er toe om ‘alles uit de kast’ te halen om leningen te verstrekken. Via ingewikkelde constructies werden hypotheken als nieuwe producten aan banken doorverkocht.  Uit vertrouwen in elkaar (‘business as usual’) werden volstrekt onterechte en zelfs frauduleuze hypotheken aan elkaar doorverkocht om graantjes mee te pikken. Toen duidelijk werd dat velen daarvan luchtbel producten waren. Het onderling vertrouwen tussen de banken was weg, waardoor de onderlinge geldstromen opdroogden. Liquiditeitsproblemen ontstonden. Toen de ‘gewone man’ er achter kwam, verdampte daar ook het vertrouwen en ontstond de klassieke run op de banken. En begonnen deze wereldwijd als bosjes om te vallen. Overheden sprongen wereldwijd in om de paniek te bezweren door……

Tja, en hoe dat af zal gaan aflopen, en hoe diep de crisis wordt weet nog geen mens.
Daar hebben we de ‘kleinzoon van Geert Mak wellicht voor nodig om dat na afloop even samen te vatten.

Goede nieuws: het kan even duren maar er volgt altijd herstel (om het hele circus weer opnieuw te laten beginnen).

Slechte nieuws
: uiteindelijk zijn de armen,  die onschuldig zijn aan al die uiteenspattende luchtbellen,  per definitie de klos.

Hebzucht komt voor de val. Niet definitief helaas, laat de historie zien. Of zou dat misschien toch eens (moeten/gaan) veranderen?

Vijfde  aflevering van een serie over hebzucht.
Vorige afleveringen:
1. Mijn gesprek met Neelie Smit Kroes..
2. Druk, druk, druk… Vooral met die drukte..
3. Paaseiland, metafoor voor onze planeet. 
4. Barstende bubbels vóór 1900.

Noot:
1. ik heb me vanwege de beknoptheid in de getallen beperkt tot Amerikaanse beurs cijfers.
2. voor iedereen die nog meer hierover wil lezen, o.a. de volgende suggestie:
Bubbels, spraakmakende financiële crises uit de geschiedenis.