Aad Verbaast

te gek voor woorden eigenlijk

Tag archief: beurs

We sluiten de beurzen! Voorgoed!

als iets al lang bestaat wordt zelden nog gevraagd waarom eigenlijk. het voldongen feit. maar is het voldongen?

‘Ergens een aandeel in hebben’ bestaat al sinds mensenheugenis. De start van de vrij verhandelbare aandelen ligt pas in de 17e eeuw.
Al gauw was de eerste crisis een feit. Velen zullen er volgen. Met enorme gevolgen.

De huidige financiële crisis die zich als een ware epidemie uitspreidt over de hele wereld wijst ons weer op de consequenties van dit antieke, wonderlijke en zelfs bizarre systeem.

Verdampte biljoenen, en vervolgens hopen weer ooit als een Feniks uit de as te herrijzen.
Voor miljarden aan bonussen en salarissen die als warme worsten hangen voor de blinde hebzucht van hongerige geldwolven. Perversiteiten in optima forma.
Tot wanhoop gedreven kleine en grote beleggers, die met bloeddoorlopen ogen, hun aandeel leveren in de hysterie van koop en verkoop.
Eén verkeerd woord van de CEO, en ‘de waarde’ van het beursgenoteerde bedrijf stort als een plumpudding in elkaar.
Woorden op weegschaaltjes. Anders ‘zakken ze/we weg’. Zonder dat er iets veranderd is in de eigenlijk bedrijfsvoering en -resultaten.
Roddels en geruchten drijven de beurswaarde. ‘Realiteitswaarden’ gedreven door wilde fantasieën.
Bestuurders werken niet aan de optimale strategie voor de komende jaren, maar staren  tureluurs naar de dagelijkse indexen die hún besturen.
Regeringsleiders komen nergens meer aan toe dan, in onderlinge competitie in competentie op het gebied van psychologische oorlogsvoering, de manisch depressieve patiënten overeind te houden.
‘Rondpompen’ moeten voorkomen dat de doodziek geworden patiënten overlijden door ze aan het infusen van de geldgenerators te hangen. ‘Injecties’ werken al niet meer tegen resistente bacteriën en virussen.

‘Allemaal emotie’. ‘Allemaal sentiment’ Daar zijn alle commentatoren, analisten en deskundigen het wel over eens.

“Daar zijn we het wel over eens.” Bedenk even hoe bizar die opmerking eigenlijk is!

Want als het allemaal emotie en sentiment is, waarom houden we deze burchten van hebzucht, casino’s, piramidespeelplaatsen, darkrooms, opvangcentra voor verslaafden, dodelijke virushaarden en windhandelwinkels dan eigenlijk nog in leven?

Ik kan geen goede en voor mij overtuigende reden bedenken. Wel geprobeerd, maar echt niet gelukt.

Conclusie: opheffen dus dat ‘vrij verhandelbare aandeel’. We sluiten de beurzen! Voorgoed!

En we vervangen het door een alternatief en simpel systeem met maar twee basisregels:
1. Aandelen in ondernemingen kunnen enkel door genomen worden met een hoge ‘kiesdrempel’. Bijvoorbeeld 10%. Alleen de echte ‘stakeholders’ hebben een aandeel. Zuivere koffie.
2. Een aandeel kan dus wel genomen worden. Maar zonder ‘tussenhandel’. Enkel tussen onderhandelende partijen. Niet vrij, maar direct betrokken.

Voordelen:
a. Sentiment en emotie wordt vervangen door echte bedrijfsvoering. Inclusief winst en verlies. Inclusief winners en loosers. Maar dan wel ten koste of ten bate van hun rug. En niet die van anderen.
b. De waarde van een bedrijf wordt bepaald door de reële waarde bepaald door reële partijen.  Door echte ‘stakeholders’. Alleen zij bepalen of ze dat willen blijven of niet.
c. Korte termijn gewin maakt plaats voor optimaliseren van korte én lange termijn bedrijfsvoering om tot de uiteindelijk winners te behoren.
d. De wereldeconomie wordt niet meer bepaald door de waan van de dag, maar door feitelijke omstandigheden en reële gebeurtenissen.
e. Dagelijkse fluctuaties zijn verleden tijd.
f. De honderdduizenden ‘handelaren in gebakken lucht’ verdwijnen, om ergens anders te bewijzen dat/of ze nog van toegevoegde waarde kunnen zijn.
g. De tienduizenden politieke ‘brandweer mannen’ wereldwijd kunnen worden ingezet om de werkelijke problemen aan te pakken. i. Geen ‘noteringen’ meer, maar gewoon aan het werk.
 
En zo kan ik er nog vele bedenken.

De kern: terug naar de ‘core business’.
Een uitdrukking die door het bedrijfsleven overigens in het leven zijn geroepen als werkend medicijn om de onderneming weer gezond te maken en te houden.
Niet passende activiteiten worden verkocht,  flink gesaneerd, of gesloten.

Bizar om je daar dan zelf niet aan te houden, als we het over beurzen hebben..

Barstende bubbels en buitelende beurzen, ná 1900.

Het logische vervolg van Barstende bubbels vóór 1900. Wie dacht dat lering werd getrokken kwam bedrogen uit. Het was slechts het begin. Van het einde?

De Russische trein- en mijn-bubbel (1917).
De laatste tsaar investeerde met geleend geld uit het westen (obligaties en aandelen) in een immens gepland spoorwegnet en omvangrijke mijnbouw. Ongekende vooruitzichten ‘natuurlijk’. Tot de Oktoberrevolutie. De beurs werd gesloten door het nieuwe bewind en obligaties werden genationaliseerd. De waardepapieren hadden nog slechts waarde voor Scipofilatelisten..
 
Crash 1901-1903.
Ernstige droogte veroorzaakt grote onrust over op hand zijnde voedseltekorten. Pesident William_McKinley  wordt vermoord. De beurs verloor 46% van de waarde over een periode van twee jaar.
 
De paniek van 1907.
Geruchten over liquiditeitsproblemen bij meerdere banken in New York werd de lot in het kruitvat. Spaarders en ondernemingen renden massaal naar de banken. Herkenbaar? Over een periode van minder dan twee jaar verloor de NYSE 50% van zijn waarde.

Crash Wereldoorlog I (1916-1917).
Rond 1916 drongen de berichten over de uitzichtloze loopgravenoorlog pas goed door in Amerika. Amerika zou deze oorlog ingetrokken worden. Genoeg onzekerheid om de beurs 40% te laten afkalven in een jaar.
 
De na-oorlogse euforiebubbel 1919-1921.
Na afloop van de oorlog (“dit nooit weer!”)  volgde een euforisch vertrouwen op hoogconjunctuur.  Deze euforie bleek niet gerechtvaardigd.  Daarover heen de uiteenspattende ‘automobiel-bubbel’ en het 45% waardeverlies een feit. Wel snel herstel: ‘Roaring twenties‘.

Florida 1925: huizen en grond bubbel.
Geen wereldwijde consequenties maar wel een echte klassieke bubbel. Mensen leenden zich een bult om te speculeren met exploderende huizen en grondprijzen. In één jaar verviervoudigde (!!) de prijs (1920). Tot er een kopersstaking kwam toen een  top was bereikt. Verkopen bleek schier onmogelijk. De prijzen zakten net zo hard als ze gestegen waren. Als klap op de vuurpijl ging er nog een flinke orkaan en een fruitvliegenplaag overheen. Toen was het helemaal afgelopen.
 
Crash van 1929.
24 oktober. Paniek op Wall Street. Miljoenen mensen zagen hun beleggingen verdampen, raakten hun banen kwijt en raakten aan de bedelstaf. De aanzet voor de grootste crash die al stond klaar te stomen. Meest elkaar versterkende negatieve emotie overigens.
 
The Great Depression crash 1930-1932.
Na 1929 de echte genadeklap. De beurs raakte 86% (!!!) van de waarde kwijt in 2 jaar tijd. De moeder van alle crashes kun je het gerust noemen (vooralsnog..). De wereldwijde gigantisch recessie zou het kruitvat ontsteken in Europa en de rest van de wereld. Het zou tot 1954 duren voordat het niveau van voor 1929 weer zou worden bereikt.

Crash van 1938.
Onrust over een onbetrouwbare ‘gek’ in Duitsland die een oorlogsmachinerie op gang bracht in combinatie met enkele beursschandalen waren de grondslag voor deze nieuwe crash. Net toen het vertrouwen leek te zijn weergekeerd dat men eindelijk opveerde van de grote recessie.. Weer halveerden de beurzen.

WO-II crash (1939-1942).
Weer een klap van 40%. Amerika werd de oorlog ingetrokken op vele fronten. Pearl Harbor was de slag onder de gordel.

De Crash van 1973-1974.
Vietnam wakkerde het patriottisme in Amerika niet aan. Nixon’s Watergateschandaal, en een oliecrisis gooiden flink roet in het eten in na een lange periode van “peace and love..” en vertrouwen in elkaar. De beurs verloor 45% van de waarde in twee jaar tijd.
 
De Overname bubbel van 1987.
19 oktober 1987. Zou de geschiedenis ingaan als ‘Black Monday’. Een ongekend vertrouwen was opgebouwd dat als je maar bedrijven opslokte en overnam, de winsten (en dividend) niet kapot konden. Toen de eerste tekenen kwamen dat dat lang niet altijd zo was, in combinatie met bewijzen  over beursmanipulaties stortte het vertouwen en dus de handel in één klap in (50%). Herstel kwam snel. Nieuwe bubbels bleken genoeg uitwegmogelijkheden te bieden.
 
De Nikkei bubbel 1989-1990.
Japan leek het recept voor succes in handen te hebben. Bedrijven konden gewoon niet kapot en begonnen de wereld over te nemen. Gouden bergen in het land van de ‘Rising Sun’ natuurlijk. Toen bleek dat Japanners ook maar ‘normale mensen’ waren, klapte deze bubbel. ‘Life-time employment’ werden 100.000-en ontslagen. Japan zakte weg als gedoodverfde nieuwe wereldmacht. De Nikkei index is nog steeds niet op het oude niveau!
 
De dot.com bubbel 2000-2002.
Ook wel tech-crash genoemd. Het begon allemaal met het onverwachte succes van de ‘PC’ (1983) en het nog meer onverwachte succes van internet. Als je maar riep iets te gaan betekenen in de dot.com wereld lagen de investeerders op de stoep. Als je dan ook nog een beursgang ging organiseren, liep zelfs ‘Jan met de pet’ naar de bank om met geleend geld aandelen te gaan kopen (vb. World Online..). Het bleek een enorme zeepbel te zijn van enkel gebakken lucht. Toen in 2000/2001 de bubbel van de ‘Millennium Bug‘ ook ongegrond  bleek te zijn was het definitief over. De technologie index (Nasdaq) is nóg niet hersteld.

Hypotheken bubbel – kredietcrisis 2008.
Ongekend vertrouwen in consumeren als motor van het dogma van de groei-economie, brachten financiële instellingen er toe om ‘alles uit de kast’ te halen om leningen te verstrekken. Via ingewikkelde constructies werden hypotheken als nieuwe producten aan banken doorverkocht.  Uit vertrouwen in elkaar (‘business as usual’) werden volstrekt onterechte en zelfs frauduleuze hypotheken aan elkaar doorverkocht om graantjes mee te pikken. Toen duidelijk werd dat velen daarvan luchtbel producten waren. Het onderling vertrouwen tussen de banken was weg, waardoor de onderlinge geldstromen opdroogden. Liquiditeitsproblemen ontstonden. Toen de ‘gewone man’ er achter kwam, verdampte daar ook het vertrouwen en ontstond de klassieke run op de banken. En begonnen deze wereldwijd als bosjes om te vallen. Overheden sprongen wereldwijd in om de paniek te bezweren door……

Tja, en hoe dat af zal gaan aflopen, en hoe diep de crisis wordt weet nog geen mens.
Daar hebben we de ‘kleinzoon van Geert Mak wellicht voor nodig om dat na afloop even samen te vatten.

Goede nieuws: het kan even duren maar er volgt altijd herstel (om het hele circus weer opnieuw te laten beginnen).

Slechte nieuws
: uiteindelijk zijn de armen,  die onschuldig zijn aan al die uiteenspattende luchtbellen,  per definitie de klos.

Hebzucht komt voor de val. Niet definitief helaas, laat de historie zien. Of zou dat misschien toch eens (moeten/gaan) veranderen?

Vijfde  aflevering van een serie over hebzucht.
Vorige afleveringen:
1. Mijn gesprek met Neelie Smit Kroes..
2. Druk, druk, druk… Vooral met die drukte..
3. Paaseiland, metafoor voor onze planeet. 
4. Barstende bubbels vóór 1900.

Noot:
1. ik heb me vanwege de beknoptheid in de getallen beperkt tot Amerikaanse beurs cijfers.
2. voor iedereen die nog meer hierover wil lezen, o.a. de volgende suggestie:
Bubbels, spraakmakende financiële crises uit de geschiedenis.

Barstende bubbels vóór 1900.

Wie denkt dat uiteenspattende bubbels (‘kredietcrisis’) iets zijn van de 21ste/22ste eeuw komt bedrogen uit. Uw razende reporter heeft de geschiedschrijving er nog eens op nageslagen. Met verrassende uitkomsten.

tulpenbollen bubbel (1634-1637).
Nederland. Het sentiment rond de ‘nieuwe’ bollen steeg tot ongekende hoogte. Men verwachtte dat de prijzen zouden blijven stijgen. Voor een ‘exclusieve bol’ werd op een gegeven moment net zo veel betaald als voor een grachtenpand in Amsterdam. Velen hadden al hun spullen verkocht en/of geleend om maar bollen te kunnen kopen. Deze bol barstte.. Ze raakten al hun geld kwijt en bleven diep in de schulden achter.

De Mississippi bubbel (1718-1720)
De Mississippi Company had van de Franse staat het monopolie (25 jaar) gekregen voor de handel in de franse koloniën in het zuiden van Noord-Amerika. Ongekende winstverwachtingen. Ook onterecht opgeklopt door het management (John Law). Na twijfel bleken de aandelen niet te verzilveren te zijn.

De Zuid Zee bubbel  (1719-1721)
Monopoly van South Sea Company (UK) op de handel in de Stille Zuidzee (Zuid Amerika) in een deal met Spanje. Zelfs een feitelijke dekmantel om de staatsschulden (UK) te herfinancieren door uitwisseling van aandelen (parallel met de Mississippi strategie overigens). Ongekend maar onterecht vertrouwen in de waardestijging. Duizenden beleggers hun geld kwijt.
 
Paniek in 1819
De Amerikaanse overheid had stevig geleend om de oorlog tegen de UK te financieren. De banken hadden niet genoeg muntgeld meer in voorraad. Om aan de vraag te voldoen werd papiergeld gedrukt. Ook ontstonden over het hele grondgebied kleinere banken die leningen toestonden, zonder dat die gedekt waren. Amerikanen konden hun leningen niet meer terugbetalen. Ging uiteraard fout. En goed fout. Staat bekend als de eerste grote kredietcrisis met ernstige gevolgen.
 
Paniek in 1837
De overheid stimuleerde de trek naar het Westen door ongebreideld gouden bergen te beloven. Speculanten stapten op grote schaal in de ‘property business’. Wederom werd er papier gedrukt om genoeg leningen te verstrekken. Tot de overheid (bibberend over de gevolgen) eiste dat er in goud en zilver betaald moest worden. Te veel papier, te weinig munten.

Paniek in 1857
Het zinken van een schip met aan boord 15 ton goud bestemd voor banken aan de oostkust van Amerika was een van de aanleidingen dat de UK zijn vertrouwen in deze banken verloor en op grote schaal  fondsen terugtrok uit de VS, wat leidde tot een algemene vertrouwenscrisis. Deze crisis had ook grote gevolgen voor de wereldeconomie. Het wordt wel gezien als de reden voor het uitbreken van de Amerikaanse Burgeroorlog (1861-1865).

Paniek in 1873
Van hype naar bubbel. Speculanten hadden de spoorwegindustrie ontdekt. In September 1873 ging het fout: Jay Cooke, een bank uit Philadelphia die miljoenen dollars had geïnvesteerd in projecten die toch niet zo rendabel waren als verwacht c.q. beloofd ging failliet. Jay Cooke’s ondergang was de aanleiding van een domino-effect, dat uiteindelijk de VS-economie in elkaar deed storten.

Paniek in 1893
Het begon allemaal met een run op de banken. Eerdere gouden bergen en later tegenvallende  resultaten van de spoorwegmaatschappijen (tweede golf) bracht te veel mensen er toe hun papiergeld om te zetten in goud. Uiteindelijk weigerden de banken goud uit te geven en vervingen het door zilver, dat niet zo hoog werd geschat. Hierdoor ontstond wantrouwen in het monetaire systeem. Door dat afnemend vertrouwen probeerden velen hun aandelen te verzilveren (!), wat dan weer leidde tot het ten onder gaan van vele banken. De economie meesleurend in zijn val. Deze periode er op volgend word nog ingeschat als de zwaarste depressie aller tijden.

De 20ste eeuw moest nog beginnen….

Herkenbaar? Één conclusie is al wel duidelijk. Uiteenspattende zeepbellen zijn van alle tijden. Hebzucht is de achterliggende oorzaak. Is ook van alle tijden. Ook weer in dit jaar..

“De wereld biedt genoeg voor ieder mens, maar niet genoeg voor ieders hebzucht”
Mahatma Gandhi.

Vierde  aflevering van een serie over hebzucht.
Vorige afleveringen:
1. Mijn gesprek met Neelie Smit Kroes..
2. Druk, druk, druk… Vooral met die drukte..
3. Paaseiland, metafoor voor onze planeet.

Vervolg van deze blog:
Barstende bubbels en buitelende beurzen, na 1900.